راستی ، می دانستی

افسردگی
افسردگی اختلالی است که بر تفکر، خلق، احساسات، رفتار و سلامت جسمی شما تأثیر می گذارد. پیش از این عقیده بر این بود که « تمام آن در سر شماست » و اگر واقعاً تلاش کنید .
می توانید خود را از آن رها کنید. امروزه پزشکان می دانند که افسردگی نوعی ضعف نیست و شما به تنهایی نمی توانید آن را درمان کنید. افسردگی یک اختلال پزشکی با زمینه شیمیایی یا زیست شناسی است .گاهی اوقات یک زندگی پر استرس محرکی برای افسردگی می شود. در سایر موارد به نظر می رسد که افسردگی بدون یک علت تعیین شده مشخص و بطور خود بخودی روی می دهد.
افسردگی، بدون توجه به علت آن چیزی بیش از یک حالت محزون و یا یک خمودگی درآماتیک است .
 
افسردگی می تواند تنها یک بار در زندگی فرد اتفاق بیفتد . به هر حال اغلب به صورت حملات تکراری در طول زندگی با دوره های بدون افسردگی در بین آنها اتفاق می افتد یا می تواند وضعیتی مزمن باشد که نیازمند یک درمان پیوسته در طی زندگی باشد.این اختلال بیش از ۱۸ میلیون آمریکایی را در تمام سنین و نژادها مبتلا کرده است.
 داروهایی که در دسترس هستند، حتی در مورد افسردگی های بسیار شدید ایمن و مؤثر هستند. با درمان مناسب، بسیاری از افرادی که افسردگی شدید دارند، در عرض چند هفته بهبودی می یابند و می توانند به فعالیتهای طبیعی روزانه خود باز گردند .
علایم و نشانه ها 
 دو نشانه شاخص افسردگی که نشانه های کلیدی برای تشخیص محسوب می شوند در زیر آورده شده اند .
- از دست دادن علاقه به امور روزمره طبیعی
        شما علاقه و خوشحالی خود را در فعالیتهایی که قبلاً از آنها لذت می بردید از دست
می دهید. این مورد « بی لذتی » نامیده می شود .
- خلق افسرده
        شما احساس غم یا ناامیدی، بی فریادرسی می کنید و امکان دارد نوبت های گریه داشته باشید از دید پزشکان یا سایر مراقبین بهداشتی که افسردگی را تشخیص می دهند، علاوه بر موارد فوق بیشتر علائم و نشانه هایی که در زیر آورده شده اند نیز می تواند در بیشتر روزها و یا تقریباً هر روز، به مدت حداقل دو هفته در فرد وجود داشته باشند .
- اختلالات خواب
          خواب زیاد یا مشکلات حین خواب می تواند علامتی باشد مبنی بر اینکه شما افسرده هستید. بیدار شدن در نیمه شب یا صبح زود و ناتوانی در به خواب رفتن دوباره معمول هستند .
- اختلال در فکر کردن یا متمرکز شدن
          ممکن است برای تمرکز کردن یا تصمیم گرفتن دچار زحمت شوید و مشکلاتی با حافظه خود داشته باشید .
- کاهش وزن یا وزن گیری قابل توجه
          کاهش یا افزایش وزن و وزنگیری یا کاهش وزن بدون توجیه می تواند نشاندهنده افسردگی باشد .
- پرخاشگری یا کاهش حرکات بدن
          ممکن است بی قرار، پرخاشگر، تحریک پذیر و زود رنج به نظر برسید. یا ممکن است اینطور به نظر برسد که کارهایتان را با سرعت آهسته انجام می دهید و به سوالات به آهستگی و با صدای یکنواخت پاسخ می دهید .
- خستگی
          ممکن است احساس کسالت و فقدان انرژی را تقریباً هر روز داشته باشید . ممکن است صبح هنگام به اندازه زمانی که در شب قبل به رختخواب می رفتید احساس خستگی کنید .
- اعتماد به نفس پایین
          ممکن است احساس بی ارزشی کنید و احساس گناه شدید داشته باشید .
- کاهش علاقه به فعالیت جنسی
          اگر پیش از ظهور افسردگی از نظر جنسی فعال باشید، ممکن است کاهش قابل توجهی در سطح علاقه خود به داشتن ارتباط جنسی احساس کنید .
- افکار مرگ
          ممکن است دیدگاه منفی نسبت به خود، موقعیت خود و آینده خود داشته باشید . ممکن است افکار مرگ، مردن و خودکشی داشته باشید .
          افسردگی می تواند شکایات جسمی گسترده ای را نیز مانند خارش عمومی، تاری دید، افزایش تعریق، دهان خشک، مشکلات گوارشی ( سوء هاضمه، یبوست و اسهال ) سردرد و کمر درد ایجاد نماید .
          کودکان، نوجوانان و بالغین ممکن است به طور متفاوتی به افسردگی واکنش دهند. در این گروهها ممکن است نشانه ها اشکال مختلف داشته باشد یا با دیگر وضعیتها پوشانده شود .
          انواع اصلی افسردگی شامل موارد زیر است :
- افسردگی اساسی
          این نوع از اختلال خلق بیش از دو هفته پایدار می ماند . نشانه ها می تواند،  شامل : احساس عظیم غم و سوگ، از دست دادن علاقه و خوشحالی در فعالیتهایی که معمولاً برایتان لذتبخش است و احساس گناه و بی ارزشی باشد. این نوع افسردگی می تواند باعث کم خوابی، تغییر اشتها، خستگی شدید و مشکل شدن تمرکز شود. فسردگی شدید می تواند خطر خودکشی را افزایش دهد.
- دیستایمی Dysthymia
          نوع خفیف تر اما مداوم تر افسردگی است. این نوع حداقل دو سال و اغلب بیش از ۵ سال دوام می آورد. علایم و نشانه ها معمولاً ناتوان کننده نیستند و دوره های دیس تایمی می تواند با
دوره های کوتاه مدت احساس طبیعی بودن جا به جا شود. ابتلا به دیس تایمی شما را در خطر بیشتر برای افسردگی اساسی قرار می دهد .
- اختلالات تطابقی
          اگر فردی که محبوب شماست فوت کند، شغلتان را از دست بدهید یا تشخیص سرطان برای شما گذاشته شود بسیار طبیعی است که احساس فشار، غم، عصبانیت یا لبریز شدن کنید . در نهایت بسیاری افراد با پایان استرسهای زندگی به حالت اولیه باز می گردند. اما بعضی خیر،این چیزی است که بنام اختلال تطابقی خوانده می شود. زمانی که پاسخ شما به یک حادثه یا واقعیت پراسترس باعث ایجاد علائم افسرگی می شود . بعضی افراد در پاسخ به یک حادثه منفرد دچار اختلال تطابقی می شوند. به نظر می رسد این مشکل در دیگران از ترکیبی از عوامل استرس زا ریشه دارد. اختلال تطابقی می تواند حاد باشد ( کمتر از ۶ ماه دوام بیاورد ) یا مزمن باشد ( به مدت طولانی تری باقی بماند ) .
          پزشکان اختلالات تطابقی را براساس اینکه علایم و نشانه های اولیه به صورت افسردگی یا اضطراب باشند طبقه بندی می کنند .
اختلالات دو قطبی
          داشتن دوره های عود کننده افسردگی و سرخوشی(مانیا = شیدایی) مشخص کننده اختلال دو قطبی است.از آنجا که این وضعیت احساسات را در هر دو سر طیف (قطب ها) درگیر می کند، اختلال دو قطبی یا اختلال  uf041 افسردگی شیداییuf040 نامیده می شود . شیدایی بر قضاوت اثر می کند و باعث گرفتن تصمیمات غیر هوشمندانه می شود . بعضی افراد مراحلی از افزایش خلاقیت و نوآوری در طی مرحله شیدایی دارند. تعداد حملات هر حمله در هر یک از قطبها ممکن است مساوی نباشد .
          بعضی افراد ممکن است چندین حمله افسردگی پیش از مرحله شیدایی داشته باشند یا بالعکس.
اختلالات خلقی فصلی
          اختلالات خلقی فصلی شکلی از افسردگی است که به تغییرات فصل و فقدان تماس با آفتاب مربوط است .
          ممکن است باعث بروز سردرد، تحریک پذیری و سطح پایین انرژی شود .
          بسیاری افراد با افسردگی علایم اضطراب را هم نشان می دهند . اضطرابی که بعد از سن ۴۰ سالگی ایجاد شود اغلب به افسردگی مربوط است تا یک مشکل مستقل .
علتها
          هیچ علت منفردی برای افسردگی وجود ندارد. این بیماری غالباً شکل خانوادگی دارد . کارشناسان معتقدند که یک حساسیت ژنتیکی در ترکیب با عوامل محیطی مانند استرس یا بیماری جسمی می تواند باعث ایجاد یک عدم تعادل در مواد شیمیایی مغز با نام نوروترانسمیترها شود که موجب افسردگی می شود . به نظر می رسد عدم تعادل بین سه نوروترانسمیتر سروتونین، نوراپی نفرین و دوپامین با افسردگی مرتبط باشد.
          دانشمندان کاملاً نمی دانند که چگونه عدم تعادل در نور و ترانسمیترها می تواند علائم و نشانه های افسردگی را ایجاد کند. به طور قطع مشخص نیست که آیا تغییرات نوروترانسمیترها علت افسردگی است یا نتیجه آن .
          عواملی که با افسردگی مربوط هستند شامل موارد زیر است :
ارث : محققین چند ژن را که ممکن است با اختلالات دو قطبی مربوط باشند را مشخص کرده اند، آنان به دنبال ژنهایی می گردند  که با سایر اشکال افسردگی مرتبط باشند . اما همه افرادی که سابقه فامیلی افسردگی را دارند به این اختلال دچار نمی شوند .
استرس : وقایع پراسترس زندگی، به ویژه از دست دادن یا تهدید به از دست دادن یک فرد محبوب با شغل می تواند محرک افسردگی باشد .
داروها : استفاده طولانی مدت از برخی داروها مانند داروهایی که جهت کنترل فشار خون استفاده
 می شوند، قرصهای خواب یا قرصهای جلوگیری از بارداری می توانند علائم افسردگی را در بعضی افراد ایجاد کنند .
بیماریها : ابتلا به یک بیماری مزمن، مثل بیماری قلبی، سکته مغزی، دیابت، سرطان یا آلزایمر باعث
 می شود که شما در خطر بیشتری برای افسردگی قرار بگیرد. مطالعات یک ارتباط ثابت نشده بین افسردگی و بیماری قلبی را نشان می دهد . افسردگی در بسیاری افرادی که حمله قلبی داشته اند اتفاق می افتد . افسردگی درمان نشده می تواند شما را در خطر بیشتری برای مرگ در سالهای اول پس از سکته قلبی قرار دهد . ابتلا به کم کاری تیروئید حتی اگر خفیف باشد هم می تواند باعث بروز افسردگی شود .
شخصیت : صفات شخصیتی خاصی مانند اعتماد به نفس پایین و وابستگی شدید، بدبینی و حساسیت در برابر استرسها می تواند شما را مستعد افسردگی نماید .
افسردگی پس از زایمان : احساس خفیف ناراحتی که معمولاً چند روز تا چند هفته پس از زایمان اتفاق می افتد در مادران مسئله شایعی است. در این زمان ممکن است احساس ناراحتی، عصبانیت، اضطراب، تحریک پذیری و کاهش ظرفیت کنید. فرم شدیدتری از baby blues افسردگی پس از زایمان نامیده می شود که آن هم تازه مادران را گرفتار می کند .
الکل، نیکوتین و سوء استفاده از مواد : کارشناسان تصور می کردند افراد افسرده الکل، نیکوتین و داروهای تغییر دهنده خلق را به عنوان راهی برای کاهش افسردگی استفاده می کنند . اما در واقع استفاده از این مواد می تواند با افسردگی و اختلال اظطرابی مرتبط باشد .
رژیم غذایی: کمبودهای اسید فولیک و ویتامین B12 می تواند باعث ایجاد نشانه های افسردگی شود. سطوح پایین هر دو ماده مغزی با پاسخ ضعیف تری به داروهای ضد افسردگی همراه هستند .
عوامل خطر
          افسردگی تمام سنین و تمام نژادها را مبتلا می کند. میزان افسردگی در میان افراد متأهل، بخصوص مردان متأهل و افرادی که ارتباطات طولانی مدت دارند کمتر است. این میزان در بین افراد مطلقه و کسانی که تنها زندگی می کنند بیشتر است . احتمال عدم تشخیص افسردگی در افراد سن بسیار بیشتر است .
          زنان دو برابر بیش از مردان افسردگی را تجربه می کنند. گرچه مردان احتمال کمتری نسبت به زنان برای افسردگی دارند، این اختلال بین ۳ تا ۴ میلیون مرد آمریکایی را مبتلا ساخته است. تفاوتهای جنسیتی تا حدی می تواند ناشی از علل بیولوژیک مثل هورمونها و تغییرات متفاوت سطح
وروتر انسمیترها باشد .
چه وقت باید به دنبال توصیه پزشکی رفت
اگر علاقه کمی به فعالیتهای لذت بخش در خود احساس می کنید، اگر احساس غم ، نا امیدی، خستگی یا بی ارزشی می کنید و اگر عادات خواب و خوراک شما به میزان زیادی تغییر کرده، پزشک خود را ببنید تا مشخص کنید که آیا افسردگی دارید یا خیر. اگر کسی را می شناسید که شخصات افسردگی را نشان می دهد، او را تشویق به دریافت کمک کار شناسانه کنید .
غربالگری و تشخیص
برای تشخیص افسردگی، پزشک معاینه بالینی شامل: آزمایشاتی برای رد کردن وضعیتهایی که می توانند علایم تقلید کننده افسردگی را ایجاد کنند انجام دهد .
اگر پزشک شما علایم افسردگی شدید را می بینید یا به احتمال خودکشی مشکوک است می تواند شما را به متخصص روانپزشک ارجاع کند یا حتی بستری فوری را توصیه کند .
پزشک یا روانپزشک تشخیص افسردگی را براساس علائم و نشانه های مشخص بیماری بعلاوه حضور علائم و نشانه هایی که معمولاً همراه با افسردگی هستند می گذارند.
عوارض
افسردگی یک بیماری جدی است که می تواند آثار وخیمی برفرد و خانواده به جا گذارد. افسردگی درمان نشده می تواند منجر به مارپیچ نزولی ناتوانی، وابستگی و خودکشی شود. میزان خودکشی در مردان ۴ برابر بیشتر از زنان است، گرچه زنان بیشتر اقدام به خودکشی می کنند. میزان خودکشی پس از ۷۰ سالگی در مردان افزایش می یابد، و این میزان پس از ۸۵ سالگی بیشتر است .
علایم هشدار خاصی می تواند نشاندهنده افسردگی شدید و احتمال خودکشی باشند. با جدیت هر درمانی را برای پیشگیری از خودکشی به کار گیرید حتی اگر فرد تحت درمان افسردگی است. اگر هر یک از علائم خطر زیر را مشاهده کردید با یک پزشک یا درمانگاه روانی تماس بگیرید.
- (pacing ) آرامش، رفتار پرخاشگرانه ، تغییرات خلقی زیاد و بیخوابی برای چند شب متوالی.
- تهدید یا عمل به آسیب جسمی یا خشونت .
- تهدید یا صحبت در مورد مرگ یا خودکشی مانند: uf041 دیگر برایم اهمیت نداردuf040 یا uf041 دیگر نیازی نیست بیش از این نگران من باشی uf040 .
- افت فعالیتها و ارتباطات .
- کارهایی مانند خداحافظی با دوستان، نوشتن وصیت نامه یا … .
- بهبود ناگهانی خلق پس از یک دوره افسردگی .
- رفتار خطرناک غیر طبیعی مانند خرید یا حمل اسلحه یا رانندگی … .
درمان
          ساخت داروهای ضد افسردگی و داروهای تثبیت کننده خلق درمان افسردگی را بهبود بخشیده است. داروها می توانند علائم افسردگی را برطرف کنند و در بسیاری از انواع بیماری تبدیل به خط اول درمان شده اند. روان درمانی هم می تواند بخشی از درمان باشد که به شما کمک می کند با مشکلات دائمی خود که افسردگی را تحریک می کند یا به آن دامن می زند کنار بیایید. ترکیبی از داروها و یک دوره کوتاه روان درمانی در صورتیکه افسردگی خفیف یا متوسط داشته باشید، معمولأ با دارو یا درمان الکترو شوک آغاز می شود. به محض اینکه بهتر شوید روان درمانی می تواند مؤثرتر واقع شود.
          پزشکان عموماً افسردگی را  در دو مرحله درمان می کنند. درمان حاد دارویی به برطرف کردن علائم تا آنجا که شما احساس خوب بودن پیدا کنید کمک می کند. به محض اینکه علائمتان برطرف شود، رمان نگهدارنده مشخصاً بامدت ۶ تا ۱۲ ماه براب پیشگیری از عود ادامه داده می شود.
          حتی اگر احساس می کنید حالتان خوب است و به فعالیتهای معمولتان بازگشته اید، بسیار مهم است که داروهایتان را مصرف کنید. در افراد بسیاری که یک حمله داشته اند، حمله مجدد افسردگی اتفاق می افتد، اما ادامه درمان به مدت حداقل ۶ ماه به میزان زیادی خطر عود فوری را کم می کند، اگر در بیش از دو مورد حمله قبلی افسردگی داشته اید، امکان دارد که پزشکتان درمان طولانی مدت با ضدافسردگی ها را پیشنهاد بدهد .
مراقبت از خود
         با آغاز درمان ضد افسردگی شما همچنان باید به طور روزانه کنترل شوید در اینجا چند رهنمود آورده شده است .
مرتبأ پزشک خود را ببینید:     پزشک پیشرفت شما را ارزیابی می کند، شما را حمایت و تشویق می کند و داروهای شما را در صورت لزوم تعدیل می کند.
داروهای خود را دریافت کنید: پیدا کردن دارویی که برای شما بهترین باشد، ممکن است نیاز به چندین بار امتحان داشته باشد. امکان دارد چند هفته طول بکشد تا نتیجه را ببینید. وقتی احساس بهتر بودن کردید هم به مصرف داروهایتان همانگونه که توصیه شده است ادامه دهید.
تنها نمانید:     سعی کنید در فعالیتهای طبیعی شرکت کنید .
از خود مراقبت کنید:   یک رژیم سالم داشته باشید و میزان مناسبی خواب و ورزش داشته باشید . ورزش می تواند به درمان بعضی اشکال افسردگی، برطرف شدن استرس و آرام شدن شما کمک کند.
از الکل و داروهای تفریحی پرهیز کنید: سوء استفاده از الکل و داروها از بهبود شما جلوگیری می کند یا سرعت آن را کند می نماید.

سبک زندگی[۱] به معنای شیوه زندگی خاص یک فرد، گروه، یا جامعه است. این مفهوم در مطالعات فرهنگی به مجموعه رفتارها، مدلها و الگوهای هر فرد اطلاق می شود که معطوف به ابعاد هنجاری، رفتاری و معنایی زندگی اجتماعی او بوده و نشان دهنده کم و کیف نظام باورها، کنش ها و واکنش های فرد و جامعه می باشد.

این نکته را نباید فراموش کنیم که انسان در طول تاریخ به دنبال روش و شیوه زندگی کردن بهتر و متعالی بوده است، هرچند بارها مدلهای رفتاری و الگوهایی را اشتباه انتخاب کرده و معنایی زندگی اجتماعی را به درستی نفهمیده و لذا عواقب آن را مشاهده کرده است. شاید حرف گزاف و بیهوده ای نباشد اگر بگوییم انبیاء و رسل برای این مبعوث شده­اند که سبک و سیاق زندگی درست را به انسان بیاموزند. ارتباط با خود، ارتباط با خالق خود و ارتباط با غیر(انسانها و تمامی موجودات).

اساساً ظهور ادیان الهی برای ارزش بخشیدن به زندگی انسان در ابعاد گوناگون است. ارزشی که تعیین و حدود آن را آفریننده انسان مشخص می­کند. جهان بینی الهی، نوعی زندگی را طراحی می­کند که نتیجه مطلوب آن تنها برای فرد نبوده بلکه جامعه نیز از آن بهره خواهد برد. این سبک خاص که انبیاء بر آن تاکید کرده و سعی بر اجرا شدن آن در جامعه نموده اند، همیشه مخالفت عده ای را نیز به دنبال داشته است. جهان بینی مادی که در طول زمان در فرهنگ غربی و در عرصه های مختلف زندگی بشر متبلور شده است از همین دست مخالفت ها می باشد.

سبک زندگی دینی

سبک زندگی دینی به معنی پدید آمدن الگوهایی است که مبتنی بر مبانی دینی باشد. در هر فرهنگی که مبتنی بر دین و مذهب (الهی یا غیرالهی) بنا شده باشد ما به صورت عینی می توانیم این الگو ها را مشاهده کنیم.

اسلام نیز به عنوان یک دین الهی در همه ی حوزه های زندگی دستور العملهای راهگشایی دارد لذا می توان اسلام را به عنوان دینی که کامل ترین سبک های زندگی را عرضه می کند، معرفی نمود.

این نکته بسیار حائز اهمیت است که ما سبک زندگی دینی را از خود دین و منابع اصیل آن(آیات و روایات) استخراج کرده و پایه های تمدنی را بر آن بنا کنیم و الاّ اگر بخواهیم سبک زندگی غیر دینی را اصل قرار دهیم و به نوعی در صدد توجیه به وسیله دین باشیم به هدف خود که تمدن سازی اسلامی است نخواهیم رسید.

دستورات و برنامه­هایی در اسلام وجود دارد که به صورت منظم برای زندگی قرار داده شده است که پیروان باید زندگی هایشان را بر آن بنا نمایند. در این برنامه­ها طریقه مطلوبی از زندگی فردی و اجتماعی بیان شده است. یکی از برنامه های دین اسلام ماه مبارک رمضان می باشد که می­تواند مردم را به سبک زندگی دینی نزدیک کند.

ماه رمضان و تاثیر آن بر سبک زندگی دینی

با توجه به اینکه سبک زندگی ما باید بر سبک بندگی بنا شود؛ ماه مبارک رمضان فرصت ظهور این سبک را به ما می-دهد. آنچه که ما در آیات و روایات مربوط به ماه رمضان با آن برخورد می کنیم یک دسته از کلید واژه هایی هستند که توجه به هر کدام نحوه ای از زندگی مطلوب را برای ما مشخص می کند. شاید بهترین منبع در این زمینه خطبه شعبانیه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) باشد که در آن نمونه یک زندگی ایده آل برای روزه داران ترسیم شده است. در ادامه به برخی ازآنها اشاره  خواهیم کرد:

۱٫      نظم در زندگی ومدیریت زمان

انسان، براى رسیدن به کمال همواره باید از پرتو عقل مدد جوید تا به هدف خویش دست یابد. نظم و انضباط  مسیری است که افراد باید در آن قرار گیرند.

نظم هم ردیف ارزش هاى والاى اسلامى و راز کامیابى انسان هاى بزرگ و راه غلبه بر سختى ها و یافتن کاستى هاست و عامل تامین نیازهاى مادى و معنوى و دست یابى سریع به اهداف و صرف جویى در وقت و استحکام عمل است . انسان منظم از نشاط و تحرکى بیش تر برخوردار است و آینده نگر و دوراندیش می-باشد.

ماه مبارک رمضان فرصت طلایی برای نظم بخشیدن به زندگی هایمان می باشد. انسان باید در زمان معین بخورد و بیاشامد و در زمانی دیگر خوردن و آشامیدن ممنوع می شود. در روز معینی روزه داری شروع و تا یک ماه ادامه می یابد. این نکات از مسائلی است که روزه دار باید به آنها اهتمام داشته باشد و با دقت نظر در آن می تواند نظم را در زندگی خود تسری بخشد.

۲٫    

آرامش در پرتو روزه داری

زندگی انسان امروز مملو از اضطراب و استرس است. انسان تلاش می کند زندگی بدون دغدغه داشته باشد و در محیط شخصی و کاری و به طور کلی در محیط اجتماعی آرامش را برای زندگی خود فراهم کند.

روزه داری سبب آرامش روحی شده و استرس و نگرانی را از انسان روزه دار دور می کند. مسلماً این امر تنها در سایه گرسنگی و تشنگی های بی هدف و بدون احساسات پاک معنوی میسر نخواهد شد.

از آنجا که روزه سرتاسر ذکر و ارتباط با خداوند است [۲] باعث نوعی نشاط روانی در فرد می شود: ﴿الَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ أَلاَ بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب﴾ همان کسانى که ایمان آورده‏اند و دلهایشان به یاد خدا آرام مى‏گیرد . آگاه باش که با یاد خدا دلها آرامش مى‏یابد. [۳]

۳٫      رعایت حق دیگران

برای قوام یک جامعه و تعالی آن انسان ها باید در رابطه با دیگران حقوقی را رعایت کند. این مسئله در منابع دینی ما بسیار مهم بیان شده است تا آن جا که بر حق خداوند نیز مقدم است.[۴] ماه مبارک رمضان بهترین فرصت برای تمرین رعایت حق الناس است. در مورد حقوق دیگران باید به به مال مردم احترام گذاشت و در آن دقت کرد. ربا، رشوه، فریبکاری، سرقت و هرگونه تصرف نامشروع، باید به تحصیل رضایت صاحب مال و یا باز پس دادن آن مال جبران شود. احترام به جسم و روان مردم از حقوق مهم دیگر است. ضرب و جرح وارد آوردن، دادن غذای فاسد و غیر بهداشتی و مسموم و یا هر چیز دیگری که سلامتی افراد را به خطر اندازد از آن جمله است. آبروی افراد هم، دارای حرمت و مصونیت است. غیبت، تهمت، افشاگری و هرگونه رفتار دیگری، به آبرو و حیثیت دیگری ضربه و آسیبی وارد نماید مذموم و خلاف سبک زندگی دینی است. در ماه مبارک رمضان این موارد مورد توجه قرار گرفته و برای درک حقیقی روزه سفارش به رعایت آن شده است.

۴٫      اعتدال در خوردن و آشامیدن

اصولاً بیشتر افراد روزه داری را امساک از خوردن و آشامیدن می دانند و این موضوع در ماه مبارک برجسته است. شاید در هیچ دوره ای مانند عصر حاضر تغذیه انسان دچار آشفتگی نبوده است. ما هر روز شاهد بیماری هایی هستیم که از خوردن و آشامیدن ایجاد می شود و می توان گفت غذای ما مصنوعی و بیشتر برای رفع گرسنگی است تا صحت و سلامتی. حتی میوه جات و سبزیجات طبیعی نیز از این موضوع در امان نیستند.

پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) نسخه ای کلیدی را برای ما تجویز نموده است که امروزه می تواند راهگشای درمان بسیاری از بیمارها باشد ایشان فرمودند:«المعدة بیت الداء و الحمیة هی الدواء؛ معده مرکز بیماری‏ها و امساک بالاترین داروهاست» [۵]

غذای زائد و اضافی در مصرف روزانه ی ما بسیار است و همین امر موجب اختلال دستگاه گوارش و سبب ذخیره شدن چربی‏های خارج از اندازه در بدن ماست که موجب بیماری‏های گوناگونی می‏شود. بیماری‏های خطرناک همچون چاقی، تصلب شرایین، انسداد عروق، دیابت و … ریشه در تغذیه زیاد و گاهی هم معلول کیفیت آن است. در گذشته برای بهبودی بیماری توجه زیادی به امساک و درمان با تغذیه می شد. حکیم قرن ششم پیش از میلاد، فیثاغورث به شاگردانش توصیه می‏کرد تا در مواقع بیماری و نیز به منظور تهذیب نفس از نوعی امساک کمک بگیرند. سقراط- که او را پدر دانش پزشکی نامیده‏اند- نیز برای حفظ صحت و درمان بیماری‏ها «امساک»را برای مدتی طولانی ضروری می‏دانست [۶]

ماه رمضان فرصتی است برای استراحت دستگاههای گوارشی و با توجه به اینکه این دستگاه در طول سال مشغول به کار است این استراحت ضروری است. در حدیثی از پیامبر اسلام(ص) آمده است: «صوموا تصحوا؛ روزه بگیرید تا تندرست شوید.»[۷] بدیهی است که هنگام سحری خوردن و یا افطار کردن نباید در خوردن و آشامیدن افراط کرد تا بتوان از آثار بهداشتی و درمانی روزه نیز بهره‏مند شد.

۵٫      توجه و اهتمام به مسائل سیاسی، اجتماعی

از آنجا که ماه مبارک رمضان مخصوص تمامی مسلمانان است و همه در آن شرکت می­کنند تقویت اتحاد بین مسلمانان می تواند به راحتی صورت گیرد. حضرت امام خمینی(ره) با در نظر گرفتن این مطلب، جمعه آخر ماه رمضان را روز قدس نامیدند که با استقبال تمامی مسلمان اعم از شیعه و سنی روبرو شد.

اساساً نمازهای جمعه در ماه مبارک رمضان با شکوه هر چه بیشتر در مقایسه با باقی سال برگزار می­گردد که این خود فرصتی برای همگرایی افراد جامعه با سلایق سیاسی مختلف است. افطاری های عمومی به صورت کم هزینه در مساجد و حسینیه ها نیز می تواند همدلی و اتحاد اجتماعی را تقویت کند و مسلمانان را نسبت به مسائل اجتماعی آگاه تر گرداند.

برگزاری باشکوه نمازهای جماعت و سخنرانی ها و منابر نیز آگاهی مردم را نسبت به معارف دینی و مسائل فرهنگی جامعه افزایش می دهد.

۶٫      تقویت روابط اجتماعی

از برکات ماه مبارک رمضان، افزایش صله و رحم در بین دوستان و خویشان مخصوصاً در مواقع افطار است. تکنولوژی های جدید بشدت فرد را منزوی و یا ارتباط با همنوعان را به صوت مصنوعی شبیه­سازی می­کند. تلفن، موبایل، اینترنت و غیره ابزارهایی هستند که برای سرعت در انجام کارهای روزانه طراحی شده­اند اما افراد به بهانه­های مختلف، ارتباطات حقیقی(چهره به چهره) را کم رنگ کرده و با تکیه بر ابزار، ارتباط را برقرار می کنند.

در سنت دینی ما صله رحم، مهمانی دادن و یا مهمانی رفتن از ساز و کارهای زیربنایی و تقویت ارتباطات اجتماعی است که باید در عین سادگی انجام پذیرد. ورود سبک زندگی مادی به این موضوع ،دشواری هایی همچون تجملات، چشم و همچشمی و مخارج سنگین اقتصادی به همراه داشته است و صله رحم را کم رنگ کرده است. اطلاع از احوال یکدیگر، آشنایی با مشکلات احتمالی که افراد با آن دست به گریبان بوده و تلاش و کمک برای حل آنها، افزایش محبت و دوستی، اصلاح برخی از اختلافات و رفع کدورت در بین افراد و خانواده ها و هزاران نکته دیگر، همه و همه از نتایج صله ی رحم است.

ماه رمضان فرصتی برای اصلاح روابط اجتماعی است. پیامبر اکرم (صلی الله وآله و سلم) سفارش نموده اند که «افطاری بدهید ولو  به نصف دانه خرما.»[۸] این سفارش هم به افطاری دادن و کم هزینه بودن آن و هم به ارتباط اجتماعی مخصوصاً با ارحام اشاره دارد.

۷٫اصلاح فرهنگ مصرف و توجه به زهد

یکی دیگر از پایه­های اساسی سبک زندگی دینی، قناعت در مسائل اقتصادی است؛ چرا که دوری از مصرف زدگی و اسراف و تکیه بر قناعت، در منابع دینی بسیار سفارش شده است.

امروزه در فرهنگ مادی غرب مصرف گرایی به یک شعار اصلی تبدیل شده است و آن اینکه «تا می­توانی بخر و هر چه بیشتر مصرف کن». با این شعار رقابت در خرید و مصرف به عنصر اصلی این فرهنگ تبدیل شده است. افراد در خرید بیشتر و مصرف بیشتر از یکدیگر سبقت می­گیرند. متاسفانه این نوع فرهنگ به شدت در رسانه­های ما تبلیغ و ترویج شده و مردم را به مصرف گرایی سوق می­دهد. مصرف گرایی نوین و توسعه انواع فروشگاه­های بزرگ (مواد غذایی، اسباب منزل، پوشاک، وسایل الکتریکی و غیره) در زیر یک سقف، مردم را به مصرف گرایی انبوه عادت داده است. افراد در محیطی قرار می­گیرند که کالاهای متنوع در یکجا مقابل چشمانشان جمع است. هر چند استفاده از این نوع فروشگاهها در صرف جویی وقت اهمیت بسیار دارد ولی در ترغیب کردن مردم در خرید بیشتر نیز موثر است. همچنین مدگرایی از عوامل موثر در مصرف گرایی می باشد که بر اساس آن کالاها باید برای دوره­های معینی(یا محدودی) تبلیغ و استفاده شوند.

اما در سبک زندگی دینی موضوع مهمی به نام قناعت و زهد وجود دارد که سفارشات بسیار بر آن شده است. یکی از آثار روزه داری آن است که قناعت را به فرد می­آموزد و فرهنگ مصرف را اصلاح کرده و از مصرف زدگی جلوگیری می­کند. تاکید بر این نکته نیز حائز اهمیت است که ایجاد صفت قناعت و تقویت آن در فرد، موجب ایجاد روحیه «زهد» نیز می شود که این صفت نیز برکات فراوانی در شکل دهی به شیوه زندگی فردی و کنش های اجتماعی وی دارد.

نتیجه گیری

ماه مبارک رمضان تنها برای رفع تکلیف الهی نبوده و نیست. افراد یک جامعه نباید از روزه داری فقط گرسنگی و تشنگی نصیب شان شود بلکه در ماه مبارک رمضان که در متون دینی (قرآن و روایات) از ماه های دیگر سال والاتر و با ارزش تر است، معارفی نهفته است که برای زندگی متعالی لازم و ضروری است.

ما می توانیم با توجه بیشتر به این معارف، سبک زندگی مطلوبی در زندگی شخصی و اجتماعی برگزینیم و شاهد نتایج مطلوب و ارزش مند آن باشیم.(*)

پی نوشت ها :

1.      Lifestyle

2.      خطبه شعبانیه

۳٫      رعد، ۲۸

۴٫      «خداوند حقوق بندگانش را مقدم بر حقوق خود قرار داده و کسی که حقوق بندگانش را رعایت کند حقوق الهی را نیز رعایت خواهد کرد». میزان الحکمة، ج ۲، ص ۴۸۰٫

۵٫      سفینة‏البحار، ج۲، ص۷۸

۶٫      حکمة الصوم و آثار، ص۳۸، نشر: گروه فرهنگ اجتماعی کویت، به نقل از نقش روزه در سازندگی انسان

۷٫      بحارالانوار، ج۹۶، ص۲۵۵٫

۸٫      ای مردم! هرکه از شما روزه دار مؤمنی را در این ماه افطار دهد، نزد خدا پاداش بنده آزاد کردن و آمرزش گناهان گذشته  اش را خواهد داشت. برخی از اصحاب گفتند: یا رسول الله! همه ما قادر به انجام آن نیستیم. حضرت فرمود: با افطار دادن روزه داران، از آتش جهنم بپرهیزید اگرچه به نصف دانه خرما و یا به یک جرعه آب باشد(فرازی ازخطبه شعبانیه). وسائل ‏الشیعه، ج۱۰، ص

من به تازگی وضعیت چاقی را تجربه کرده ام. ابتدا فکر می کردم که سبک زندگی شلوغ پلوغ من باعث شده که به این وضعیت دچار شوم. اما پس از مدت کوتاهی متوجه شدم که دلیل اصلی بوجود آمدن این وضعیت، غذاهایی است که مصرف می کنم.

با وجود اینکه برای رسیدن به اهدافم تاریخ هایی تعیین کرده بودم، اما وعده های غذایی که برای خودم آماده می کردم اصلاً مغذی نبودند. بهمین دلیل من در مورد بهترین غذاهایی که می توانند به ما انرژی بدهند تحقیقی کردم و پنج انتخاب برتر را برگزیدم.

مصرف غذاهای معرفی شده در زیر، باعث افزایش تدریجی و طولانی مدت انرژی شما خواهند شد. پس دیگر برای اینکه سطح انرژی تان را بالا نگاه دارید نیازی نیست دائم چیزی بخورید!

جو

این ماده ی خوراکی، جزو سوپر غذاها به حساب می آید، غذایی که پشتیبان دستگاه گوارش ماست. جو سرشار از ویتامین B1 است که به تجزیه و تبدیل انرژی غذاهایی که می خوریم خیلی کمک می کند.

بسیاری پزشکان توصیه می کنند که بطور منظم جو مصرف کنید، نه فقط بخاطر تأثیرش بر انرژی شما، بلکه بخاطر اینکه قند خون شما را متعادل نگاه می دارد! برای اینکه بلافاصله انرژی بگیرید، اولین غذایی که صبح مصرف می کنید باید همین ماده ی غذایی باشد.

ماست

نه تنها ماست یک خوراکی خوشمزه است، بلکه لطیف و خوش رایحه هم هست. ماست، منبع غنی پروتئین و سرشار از پروبیوتیک است. بدن شما براحتی ماست را هضم کرده، و آنرا فورا به منابع انرژی بدنتان منتقل می کند.

آنچه که ماست را به یک افزایش دهنده ی عالی انرژی تبدیل می کند، باکتری مفیدی است که بعنوان پروبیوتیک شناخته می شود. هر وقت در روز که بخواهید می توانید ماست بخورید.

در مصرف انواع ماست هم راحت باشید. مثلا می توانید آنرا با انواع جوانه ها، میوه ها و آجیل ها ترکیب کرده و مزه اش را تغییر دهید.

اسفناج

آیا می دانید که تمام قسمت های کارتون «ملوان زبل» که به آن می خندیدید، واقعیت دارد؟ حداقل آن قسمت هایی که به اسفناج ربط داشت، واقعیت دارد! دقیقا مانند ملوان زبل، شما هم می توانید با مصرف اسفناج، روزی پر انرژی داشته باشید.

اسفناج سرشار از آهن، منیزیم و پتاسیم است. تمام این اجزا، اسفناج را به منبعی غنی از ویتامین ب تبدیل می کند. ویتامینی که پشتیبان انرژی شماست. متخصصین تغذیه توصیه می کنند که هر روز اسفناج مصرف کنید.

اسفناج را فقط به سالاد اسفناج یا کنار بشقاب غذاهایتان محدود نکنید. این غذای معجزه آسا را در سوپ، کباب، خوراک، اسموتی و غذاهای سرخ کرده تان هم بیفزایید.

جوانه ها و آجیل ها

این غذاهای فوق مغذی، حاوی پروتئین کیفیت بالا و چربی های امگا۳ است. تخم کدو، بادام و فندق، همه شان سرشار از منیزیم اند که با چربی احشائی مبارزه می کند.

بعلاوه اسید چرب امگا۳ یک منبع انرژی ممتاز است. بنابراین سعی کنید تا هر روز چند آجیل یا مقداری جوانه بخورید. همیشه مقدار کمی از این خوراکی ها را در جیب یا کیفتان حمل کنید. بدین ترتیب همیشه یک میان وعده ی سالم دم دستتان هست.

لوبیا

به لوبیا، غذای سحرآمیز می گویند، دلیل خوبی هم دارد! لوبیا در مقایسه با خوراکی های دیگر به طور موثرتری با علائم چاقی می جنگد. لوبیا دارای ساختار غذایی منحصر بفردی است. کم چرب است، فیبر زیادی دارد، و توازن خوبی از کربوهیدرات و پروتئین فراهم می آورد.

لوبیا همچنین حاوی مقدار فراوانی مواد معدنی همچون پتاسیم، منیزیم، فسفر، مس و آهن است. تمام این مواد برای تولید انرژی ضروری است.

شما تقریبا می توانید لوبیا را به تمام وعده های غذایی تان اضافه کنید. چند بار در روز، می توانید ترکیبات مختلف لوبیا با غذاهای دیگر را نوش جان کنید.